TR-Dizin İndeksli Yayınlar Koleksiyonu
Permanent URI for this collectionhttps://hdl.handle.net/20.500.14627/9
Browse
10 results
Search Results
Article Kırsal Toplu Konutlarda Kullanıcı Kaynaklı Müdahaleler: Günyurdu Köyü’nde Tipolojik Bir Araştırma(2025) Ergül, Didem Baran; Guray, Tayıbe SeymanKırsal bağlamda, afetler ya da baraj yapımı gibi altyapı projeleri sonucunda gerçekleşen zorunlu yeniden yerleşimler, çoğu zaman toplu konut projelerinin uygulanmasını gerekli kılmaktadır. Ancak, standartlaştırılmış ya da tipleştirilmiş konut tasarımları, kırsal yaşamın özgün sosyo-kültürel ve mekânsal dinamiklerine yeterince karşılık verememektedir. Bu çalışma, Türkiye’de Bilecik ili Pazaryeri ilçesine bağlı Günyurdu Köyü’nde 2006 yılında inşa edilen TOKİ toplu konut projesinin güncel halini inceleyerek, kullanıcı kaynaklı fiziksel müdahaleleri analiz etmeyi amaçlamaktadır. Araştırma yerinde gözlem ve görsel analiz temelli karma yöntemli bir yaklaşımla yürütülmüştür. Bulgular, incelenen 45 konuttan 42’sinde kullanıcılar tarafından toplam 204 farklı müdahalenin yapıldığını ortaya koymaktadır. Bu fiziksel müdahaleler; cephe değişiklikleri, yapısal eklemeler, dış mekân düzenlemeleri, çatıya yönelik müdahaleler ve mekânsal işlev değişiklikleri olmak üzere beş ana kategori altında sınıflandırılmıştır. Bulgular, zamanla kullanıcıların konutlara ihtiyaçlarına göre nasıl değişiklikler yaptığını ortaya koymakta ve kırsal alanlarda konut üretimi için kullanıcı merkezli tasarım anlayışının önemine dikkat çekmektedir.Article Tasarım Stüdyosu Erken Aşamalarında Üretken Yapay Zeka ile İşbirliği: Bir Model Önerisi(2025) Guray, Tayıbe Seyman; Uyan, BetülBu çalışma, tasarım stüdyosu eğitiminde öğrencilerin fikir üretimi, senaryo oluşturma ve kavramsal geliştirme gibi becerilerle başa çıktığı erken aşamalarda Üretken Yapay Zekâ (GAI) entegrasyonunu araştırmaktadır. GAI destekli insan-merkezli bir iş birliği modeli, metinden-metine (ChatGPT) ve metinden-görüntüye (Bing Image Creator) platformlarıyla geliştirilmiş ve ikinci sınıf iç mimarlık stüdyosunda 15 öğrenciyle uygulanmıştır. Model, öğrencilerin kullanıcı senaryolarını ifade etmelerini, mekânsal atmosferleri görselleştirmelerini ve ilk tasarım kavramlarını analog kolajlar aracılığıyla şekillendirmelerini desteklemeyi amaçlamıştır. GAI deneyimi olan iç mimar jüri üyeleri, öğrencilerin çıktıları üzerinde önceden tanımlanmış değerlendirme ölçütlerine göre uzman değerlendirmesi gerçekleştirmiştir. Nicel analizler, GAI destekli süreçlerin öğrencilerin kavramsal netliğini, temsil becerilerini ve stüdyo verimliliğini artırdığını göstermiştir. Öğrenci çalışmalarına ait görsel belgeler de bu bulguları desteklemiştir. Bu araştırma, AI destekli stüdyo eğitimine dair tekrar edilebilir ve insan merkezli bir entegrasyon modeli önererek, yapay zekâ temelli tasarım pedagojisi literatürüne anlamlı bir katkı sunmaktadır.Article Kırsal Toplu Konutların Yapı Performans Kriterleri Üzerinden Sürdürülebilirlik Değerlendirmesi: Günyurdu Köyü Örneği(2025) Ergül, Didem Baran; Guray, Tayıbe SeymanKırsal alanlardaki yeni konut projeleri yalnızca barınma ihtiyacını karşılamakla kalmaz, aynı zamanda bölgenin sosyal, kültürel ve ekonomik yapıları üzerinde de önemli etkiye sahiptir. Bu çabaların yerel sosyal normlarla ve doğal çevreyle uyumlu olmaması hem bireysel refahı hem de uzun vadeli sürdürülebilirliği tehdit etmektedir. Bu çalışma, kullanıcı memnuniyeti perspektifinden kırsal toplu konut projelerinin sürdürülebilirlik performansını değerlendirmeyi amaçlayarak yapı performans kriterlerine uyum düzeylerini ortaya koymaktadır. Araştırma kapsamında, Günyurdu Köyü'nde yer alan bir toplu konut projesi vaka çalışması olarak seçilmiştir. Kullanım sonrası değerlendirme (POE) yöntemi bazlı anket çalışması, sakinlerin konutlarla ilgili memnuniyet düzeylerini ortaya koyarken, aynı zamanda geliştirilmesi gereken alanlar hakkında veriler sunmaktadır. Bulgular, yeni toplu konutlarla ilgili memnuniyetin ortalamanın altında olduğunu göstermektedir. Bu çalışma, kırsal alanlarda sürdürülebilir toplu konut politikalarının gelecek geliştirilme süreçlerine katkı sağlamayı hedeflemektedir.Article Söylem ve Mimari Ürün: Yapay Zekâ Destekli Karşılaştırmalı Bir Analiz Modeli(2025) Guray, Tayibe Seyman; Uyan, BetülMimarlık söyleminin somut tasarım ürünlerine dönüşümü, mimarlık kuramı ve tasarım araştırmalarının temel kaygılarından biri olmaya devam etmektedir. Tarihsel olarak, toplumsal olgular mimarlık söylemini sürekli olarak şekillendirmiş; bu söylem ise yapı formlarının ortaya çıkışını etkilemiştir. Ancak söylem ile yapıt arasındaki ilişkinin doğası belirsizliğini korumaktadır. Genellikle ön tasarım aşamasında geliştirilen söylem, bir projenin soyut değerlerini kapsar ve çoğunlukla metinsel ve görsel araçlar aracılığıyla ifade edilir. Tasarım bilişi veya tasarım kavrayışı araştırmaları, mimari fikirlerin eskizler ve yinelemeli süreçler yoluyla nasıl geliştiğini inceleyerek el ile zihin arasındaki etkileşime vurgu yapmıştır. Ancak bu tür çalışmalar, sınırlı yineleme örnekleri ve yorumlayıcı öznelik nedeniyle erken aşama tasarım düşüncesinin tüm karmaşıklığını yakalamakta zorlanmaktadır. Bu sınırlamayı aşmak amacıyla, bu çalışma mimarlık söylemi ile ortaya çıkan yapıt arasındaki ilişkiyi değerlendirmek için yapay zekanın —özellikle metinden görsele üretim modellerinin potansiyelini araştırmaktadır. Yapay zeka, tek bir söylemsel girdiden birden fazla görsel çıktı üreterek, geleneksel olarak nitel ve belirsiz olan bu süreci keşfetmek için yeni bir yöntem sunmaktadır. Mimarlık açısından önemli iki örnek çalışma Rem Koolhaas’ın Modern Sanatlar Müzesi (MoMA) için genişletme projesine yönelik Charette sunumu ve Brian Cantley’nin Syntaxonome adlı mimari tasarım çalışması farklı söylemsel ve biçimsel özellikleri nedeniyle seçilmiştir. Her iki projenin söylemi, bir metinden-görsele yapay zeka modeli aracılığıyla işlenmiş ve görsel yorumlar oluşturulmuştur. Bu çıktılar, orijinal tasarım ürünleri ile karşılaştırılmıştır. Nicel ölçütler ve karşılaştırmalı diyagramlar aracılığıyla sunulan bulgular, söylem-mimari ürün sürekliliğine dair yeni içgörüler sağlamakta ve mimarlık araştırmalarında yapay zekâ destekli yöntemlerin potansiyelini ortaya koymaktadır.Article Mekân ve Eğitim İlişkisi: Okul Öncesi Eğitimde Yaratıcılığı Destekleyen Fiziksel Ortamların Rolü(2025) Koyuncu, Bengisu; Deval, Özge; Aytekin, Emel BasarikYaratıcı potansiyelleri destekleyen okul öncesi eğitim ortamları, çocukların sosyal, duygusal, bilişsel ve fiziksel gelişimlerine katkı sağlar. Bu çalışmada, okul öncesi eğitim mekânlarının yaratıcı potansiyeli destekleme açısından ortak özellikleri analiz edilerek yeni bir mekânsal organizasyon modeli oluşturulmuştur. Betimsel araştırma kapsamında nitel yöntemlerden 'durum çalışması' benimsenmiş, bütüncül tekli durum deseni seçilmiştir. Araştırma, İstanbul Kadıköy’de bir anaokulunda yürütülmüş, amaçlı örnekleme yöntemiyle 10 çocuk ve 3 öğretmenle çalışılmıştır. Veri toplama sürecinde “Yaratıcı Öğrenme Ortamlarının Değerlendirilmesi Ölçeği” ve açık uçlu görüşme formları kullanılmıştır. Sonuçlar, geniş ve esnek mekânların yaratıcı gelişimi desteklediğini göstermiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda, çocukların yaratıcılığını artıracak bir mekân tasarım modeli geliştirilmiş ve standartların iyileştirilmesi gerekliliği vurgulanmıştır.Article Türk Kentlerinin Fraktalite ve Lakunaritesi(2021) İlhan, Ceyda; Gürsakal, NecmiBu makalede ilk defa, Türkiye'deki tüm şehirlerin fraktal boyutları ve lakunarite katsayıları açık kaynaklı bir yazılım olan ImageJ ve FracLac eklentisi kullanılarak hesaplanmıştır. Bu iki değere göre, 81 Türk kentinin 10 kümede gruplandığı görülmüştür. Normal dağılımından dolayı lakunarite katsayılarının dağılımı ki-kare uyum iyiliği testini geçerken; iki modlu bir dağılımda olduğu için fraktal boyutların dağılımı bu testi geçememiştir. Elde edilen sonuçlardan, fraktal boyut ile lakunarite arasında zayıf, negatif, anlamlı (% 5 anlamlılık düzeyinde) bir korelasyon olduğu anlaşılmıştır; fraktal boyut ile nüfus arasında zayıf, pozitif anlamlı (% 1 anlamlılık düzeyinde) bir ilişki; ayrıca fraktal boyut ile il bazında kişi başına gayri safi yurtiçi hasıla arasında orta düzeyde, pozitif anlamlı (% 1 anlamlılık düzeyinde) bir ilişki bulunmuştur. Lakunarite ve nüfus arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. “Genellikle büyük şehirlerin birbirine benzediği” belirtilmiş olsa da; fraktal boyutlar ve lakunarite katsayıları kullanılarak çok değişkenli bağlamda Türkiye şehirlerinin benzerliklerini incelediğimizde küçük şehirlerin daha benzer olduğu görülmüştür.Article Biyofilik Tasarım Parametrelerinin Ağırlıklarının Swara Yöntemi ile Belirlenmesi(2021) Eriş, Evin; Büyükselçuk, Elif ÇaloğluBu çalışma son dönemde tüm dünyanın maruz kaldığı COVID-19 pandemisi ile birlikte insan-mekan-doğa ilişkisinin insan psikolojisindeki yeri ve etkileri üzerine literatürde yer alan ampirik deneylerle oluşturulmuş biyofilik tasarım parametrelerinin ağırlık katsayılarının ölçülmesi üzerine kurgulanmıştır. Karar verme ve performans değerlendirme süreçlerinde kriter ağırlıklarının belirlenmesi için kullanılan SWARA yöntemi ile, literatürde 3 ana başlık ve 14 temel parametre altında ele alınan biyofilik tasarım parametrelerinin ağırlıklarının hesaplanması amaçlanmıştır. Bu maksatla, 40 kişilik ulusal ve uluslarası düzeyde akademik ve uygulama yapan mimara bir anket çalışması yapılmıştır. Elde edilen anket sonuçları SWARA yönteminde kullanılmış ve biyofilik tasarım parametrelerinin ağırlıkları belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre literatürde yer alan parametrelerden manzara (geniş görüş alanı), doğa ile görsel bağlantı ve doğal sistem ve süreçlerle bağlantı parametreleri en önemli tasarım parametreleri olarak belirlenmiştir. Ayrıca elde edilen bu sonuçların ilerleyen çalışmalarda kullanılması ve “Biyofilik Ayaz İzi” veya “Biyofilik Yeterlilik Katsayısı” gibi kavramların literatüre kazandırılması amaçlanmaktadır.Article Mimarlık Eğitiminde Bım: Bım’in Tasarım Sürecine Katkısı(2020) Uzun, Türkan; Çakır, Hülya SoydaşBIM kullanımının dünyada hızla yaygınlaşması, mimarlık eğitiminde de gündeme gelmesinin önemini artırmıştır. Tasarımın sayısal alanda gelişimi ve tüm avantajları dikkate alınarak, bilgisayar destekli tasarım dersleri uzun zaman önce mimarlık eğitimi müfredatına dahil edilmeye başlanmıştır. Tasarım okullarında farklı bilgisayar destekli tasarım yazılımları yanısıra BIM yazılımlarından yararlanılmaktadır. Bu çalışmada Türkiye’de iki farklı üniversitenin mimarlık lisans eğitim müfredatında yer alan BIM tabanlı yazılımın kullanıldığı derslerde mimarlık öğrencilerinin tasarım yeteneklerinin gelişimine yönelik unsurlar araştırılmıştır. Bu dersler ile öğrencilerin BIM’in amaç ve avantajlarını kavramaları, BIM tabanlı yazılımların kullanım bilincinin yükseltilmesi amaçlanmaktadır. Dersin sekizinci haftasında gerçekleştirilen uygulama çalışmalarının sonuçları ve dönem sonu elde edilen final teslimlerinden oluşan modeller, öğrenci çalışma raporlarına göre değerlendirilmiştir. Değerlendirmede BIM tabanlı yazılımların ders içeriğinde kullanılmasının mimari proje tasarımına katkısı irdelenmiştir.Article Design Process and Digital Storytelling on the Axis of Similarities and Differences(Anadolu Univ, 2023) Yildirim Coruk, Ipek; Coruk, İpek YıldırımThe design process, which expresses the act of designing in line with a thought and the steps that make up the product resulting from this action, constitutes the essence of design education studio environments. The methods and thought approaches that can be followed in this process are always among the issues questioned. With the study, this issue is approached through digital stories. The fact that digital storytelling, which is a lot of research in terms of its contributions in education-related fields, hasn't yet taken place sufficiently in the field of design education constitutes the starting point of the study. So, the study created with qualitative research method aims to raise awareness of the space design education literature on digital storytelling. In order to gain this awareness, the similarities and differences of the digital storytelling and design process has analyzed. The study determined that the design process and digital storytelling intersect with aspects of making implicit information visible, occurring in line with a problem or starting point, and including similar process stages. However, differences exist between these two concepts. This result provides a theoretical framework for those who want to benefit from digital storytelling.Article Citation - WoS: 3Data Mining the City: User Demands Through Social Media(Konya Technical Univ, Fac Architecture & design, 2021) Cakir, Hulya Soydas; Levent, Vecdi EmrePurpose Information technologies are commonly used in architectural and urban design. The use of these technologies providing support at every stage of the design opens up different perspectives for designers and users. The aim of the study is to obtain user demands for green spaces of a specific district by mining data through social media and to detect the actual green spaces of the same district using applications developed for this purpose. User demands for design decisions and applications of green spaces and the current situation of the study area are evaluated. Design/Methodology/Approach The research is firstly realized through social media, and data obtained from Twitter is analysed in order to evaluate user demands for parks and green spaces of Atasehir district in Istanbul City. Secondly, all green areas in the same district are detected by using digital maps. Two applications are specifically designed for this research; Tweet Grabber is used for user sentiment analysis on social media and Map Grabber is processed for extraction of green spaces via maps. The total area of the green spaces is compared with the desired area of open and green spaces per user. Findings The user demands and thoughts obtained in the study about the green spaces of the district are compatible with the actual situation of green spaces. It is observed that the users are mostly dissatisfied with the adequacy of green spaces. Designers, politicians, municipalities and all stakeholders can benefit from the obtained user expectations and feedback. Interpreting user demands by mining data through social media enables user participation in design decisions. This research method can be supportive and adaptive in related issues of design for the cities, enabling user participation in architectural and urban design. Research Limitations/Implications Parks and green spaces of Atasehir district of Istanbul are taken as a case study. Twitter is chosen for mining of data in social media based on parameters such as keywords and location. Social/Practical Implications The impact and support of users in design decisions can be clearly demonstrated by advanced information technologies. Mining data through social media and developed applications will contribute to design decisions and policies for architectural and urban spaces. Originality/Value Tweet Grabber and Map Grabber applications are developed for this research in order to get text based and image based data. The research includes a unique case study for mining data through social media on a specific design issue and target location.