Türk – Amerikan Müttefikliğinde ‘Peşrev’ Dönemi: Ödünç Verme-kiralama Programında Türkiye

Abstract

İkinci Dünya Savaşı’nın ardından müttefiklik ilişkisi kuran Türkiye ve ABD’nin iş birliği savaşınbaşlangıcından kısa bir süre sonraya dayanmaktadır. Roosevelt Hükümeti’nin Mihver bloğuna karşıolan Müttefik devletleri nezdinde başlattığı destek süreci Amerikan Kongresi’nden geçen “ÖdünçVerme-Kiralama Yasası” ile ifadesini buldu. Bu çalışmada Türkiye’nin de yardım kapsamına alındığıÖdünç Verme-Kiralama Programı, Amerikan Dışişleri Bakanlığı belgelerinin Türkiye dosyalarındanfaydalanılmak suretiyle incelenmiştir. Çalışmada Türkiye’nin uygulamaya yönelik eleştirileri,girişimleri ve söz konusu girişimlerin Anglosakson muhatapları nezdindeki yansımaları yer almaktadır.Diğer yandan dönemin Alman hükümetinin Türkiye’nin söz konusu programa alınmasına yönelikverdiği tepkiler Amerikan arşiv belgelerinden izlenmiştir.