Sporcularda Akıl Dışı İnançlar ile Üçlü Yeterlik Algıları Arasındaki İlişkide Mükemmeliyetçiklimin Aracı Rolü

Abstract

Çalışmanın amacı, akıl dışı performans inançları ile üçlü yeterlik algıları arasındaki ilişkide mükemmeliyetçi iklimin aracı rolünün incelenmesidir. Araştırmaya 133 kadın ve 185 erkek olmak üzere farklı spor branşlarından toplam 318 sporcu (Xyaş = 20.42 ± 2.36) katılmıştır. Akıl Dışı Performans İnançları Envanteri-2, Mükemmeliyetçi İklim Ölçeği-Spor ve Üçlü Yeterlik Algıları Ölçeği katılımcılara uygulanmıştır. Akıl dışı inanç alt boyutları bağımsız değişken, mükemmeliyetçi iklim alt boyutları paralel aracı değişkenler ve üçlü yeterlik algıları bağımlı değişkenler olacak şekilde toplam 12 aracılık modeli test edilmiştir. Doğrudan etkilerde, akıl dışı performans inançlarının alt boyutlarının öz yeterlik (B = -0.36 - -0.41, p < .001) ve ilişkisel yeterlik (B = -0.18 - -0.25, p < .001) üzerinde anlamlı ve negatif etkileri olduğu görülmüştür. Akıl dışı performans inançları alt boyutları; mükemmeliyetçi iklimin beklenti, eleştiri, kontrol ve koşullu kabul boyutları üzerinde anlamlı ve pozitif etki göstermektedir (B = 0.21 - 0.37, p < .05). Mükemmeliyetçi iklimin öz yeterlik ve ilişkisel yeterlik üzerinde tüm alt boyutlar anlamlı ve negatif (B = -0.10 - -0.20, p < .05); diğer yeterlik üzerinde beklenti, eleştiri, koşullu kabul boyutları anlamlı ve pozitif etkiler göstermektedir (B = 0.10 - 0.15, p < .05). Dolaylı etkilerde, akıl dışı performans inançlarının; öz yeterlik (B = -0.13 - -0.20, %95 GA [-0.27 - -0.07]), diğer yeterlik (B = 0.08 - 0.12, %95 GA [0.02 - 0.19]) ve ilişkisel yeterlik (B = -0.17 - -0.22, %95 GA [-0.29 - -0.12]) üzerindeki dolaylı etkisinin mükemmeliyetçi iklim alt boyutları üzerinden anlamlı olduğu görülmüştür.The aim of the study is to examine the mediating role of perfectionistic climate in the relationship between irrational performance beliefs and tripartite efficacy perceptions. A total of 318 athletes from different sports branches, including 133 women and 185 men (Mage = 20.42 ± 2.36), participated in the study. The Irrational Performance Beliefs Inventory-2, Perfectionistic Climate Questionnaire-Sport, and Tripartite Efficacy Scale were administered. A total of 12 mediation models were tested, with irrational belief subdimensions as independent variables, perfectionistic climate subdimensions as parallel mediators, and tripartite efficacy as dependent variables. In direct effects, irrational belief subdimensions had significant negative effects on self-efficacy (B = -0.36 - -0.41, p < .001) and relation-inferred self-efficacy (B = -0.18 - -0.25, p < .001). Irrational belief subdimensions had significant positive effects on expectations, criticism, control, and conditional acceptance dimensions of perfectionistic climate (B = 0.21 - 0.37, p < .05). All perfectionistic climate subdimensions had negative effects on self-efficacy and relation-inferred self-efficacy (B = -0.10 - -0.20, p < .05); expectations, criticism, and conditional acceptance had significant positive effects on other-efficacy (B = 0.10 - 0.15, p < .05). In indirect effects, irrational beliefs had significant indirect effects on self-efficacy (B = -0.13 - -0.20, 95% CI [-0.27 - -0.07]), other-efficacy (B = 0.08 - 0.12, 95% CI [0.02 - 0.19]), and relation-inferred self-efficacy (B = -0.17 - -0.22, 95% CI [-0.29 - -0.12]) through perfectionistic climate subdimensions.