Dikkat Ekonomisinde Savaş Söylemi: Algoritmik Gazetecilikte Haber Başlığı Çerçevelerine Yönelik Bir Analiz

Abstract

Dijitalleşmenin haber üretiminden dağıtımına kadar tüm aşamaları dönüştürmesiyle birlikte algoritmalar, çevrimiçi haber akışında görünürlüğü belirleyen yeni eşik bekçileri haline gelmiştir. Bu dönüşümün merkezinde yer alan dikkat ekonomisi, kullanıcıların sınırlı dikkatini ekonomik bir kaynak olarak görmekte ve haber kuruluşlarını çevrimiçi ortamda rekabetçi bir görünürlük mücadelesine zorlamaktadır. Bu çalışma, dikkat ekonomisinin yönlendirdiği algoritmik gazetecilik pratiklerinin savaş temalı haber başlıklarını nasıl şekillendirdiğini incelemektedir. Araştırma kapsamında, Reuters’in 2025 raporuna göre Türkiye’nin en çok ziyaret edilen haber platformlarından biri olan hurriyet.com.tr’de 28.02.2026–10.03.2026 tarihleri arasında yayımlanan Amerika Birleşik Devletleri, İsrail ve İran eksenli savaş haberlerine ilişkin toplam 98 haber başlığı söylem temelli içerik analiziyle değerlendirilmiştir. Kodlama sonucunda kriz ve tehlike söylemi, belirsizlik yaratan soru formları, kişiselleştirme, tehdit inşası, askeri güç vurgusu ve felaket metaforlarının dikkat çekici biçimde tekrarlandığı görülmüştür. Bulgular, dramatik ve duygusal içeriklerin algoritmik görünürlük mantığıyla daha uyumlu olduğunu düşündürmekte; böylece haber dilinin spekülatif ve çarpıcı yapılara yöneldiği iddiasını kuvvetlendirmektedir. Çalışma, editoryal başlık pratiklerinin, algoritmik görünürlük kaygıları doğrultusunda dönüşme eğilimi gösterdiği bulgusuna varmaktadır. Bu nedenle dikkat ekonomisi ve algoritmik görünürlük kaygıları, savaş temalı haber başlıklarını hem sunum açısından hem de kamusal algı açısından dönüştürebilmektedir.