Tip 2 Diyabet Sıkıntı Kaynaklarını Değerlendirme Ölçeğinin Türkçe Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması (T2-DSKDÖ)

Abstract

Bu araştırma, Tip 2 Diyabet Sıkıntı Kaynaklarını Değerlendirme Ölçeğinin Türk toplumuna uyarlanması, geçerlik ve güvenirliğinin belirlenmesi amacıyla metodolojik olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini, 1 Aralık 2023-31 Mart 2024 tarihleri arasında özel bir hastanenin yatan hasta servisleri ve diyabet polikliniğine başvuran 240 hasta oluşturmuştur. Veriler, 'Hasta Tanılama Formu' ve Tip 2 Diyabet Sıkıntı Kaynaklarını Değerlendirme Ölçeği ile toplanmıştır. Ölçek; hipoglisemi (kan şekeri düşüklüğüne ilişkin korkular), uzun süreli sağlık (diyabetin gelecekteki etkileriyle ilgili endişeler), kişilerarası sorunlar (aile ve sosyal ilişkilerde yaşanan zorluklar), sağlık hizmeti sağlayıcısı (sağlık çalışanları ile iletişimde yaşanan problemler), utanç/damgalanma (diyabet nedeniyle olumsuz toplumsal algılar), sağlık hizmetlerine erişim (tedaviye ulaşımda yaşanan güçlükler) ve yönetim talepleri (diyabetin günlük yönetiminin getirdiği zorluklar) olmak üzere toplam 7 alt boyuttan ve 21 maddeden oluşmaktadır. Zamana karşı değişmezliğini değerlendirmek amacıyla ölçek, 50 hastaya iki hafta arayla tekrar uygulanmıştır. Yapı geçerliği, DFA ile değerlendirilmiş; modelin iyi uyum sağladığı ve ölçek maddelerinin belirlenen faktör yapısına uygun olduğu görülmüştür. Güvenirlik analizlerinde, alt boyutlara ait Cronbach's Alpha değerleri 0,87-0,91 aralığında bulunarak ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir olduğu belirlenmiştir. Madde-toplam korelasyon katsayıları 0,73-0,87 arasında değişmiş ve tüm maddelerin ilgili alt ölçeklere anlamlı katkı sağladığı saptanmıştır. Sonuç olarak, ölçek Türk toplumu için geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olarak değerlendirilmiştir.

This methodological study aimed to adapt the Type 2 Diabetes Distress Sources Assessment Scale to Turkish society and to evaluate its psychometric properties. The sample consisted of 240 individuals who applied to the inpatient wards and diabetes outpatient clinic of a private hospital between December 1. 2023-March 31. 2024 Data were collected using the 'Patient Identification Form' and the Type 2 Diabetes Distress Sources Assessment Scale, which comprises 21 items across 7 sub-dimensions: hypoglycemia (fear of low blood sugar), long-term health (concerns about future complications), interpersonal problems (difficulties in family and social relations), healthcare provider (communication issues with professionals), shame/stigma (negative social perceptions), access to healthcare (difficulties in obtaining treatment), and management demands (challenges of daily diabetes care). To assess temporal stability, the scale was re-administered to 50 participants after a two-week interval. Construct validity was tested through confirmatory factor analysis, which revealed a good model fit and confirmed the proposed factor structure. Reliability analyses showed Cronbach's alpha values ranging from 0,87-0,91 across sub-dimensions, indicating high internal consistency. Item-total correlation coefficients ranged between 0,73-0,87, demonstrating that all items contributed significantly to their respective subscales. In conclusion, the adapted scale is a valid and reliable instrument for evaluating distress sources in individuals with type 2 diabetes within the Turkish population.