Kırsal Toplu Konutlarda Kullanıcı Kaynaklı Müdahaleler: Günyurdu Köyü’nde Tipolojik Bir Araştırma

Abstract

Kırsal bağlamda, afetler ya da baraj yapımı gibi altyapı projeleri sonucunda gerçekleşen zorunlu yeniden yerleşimler, çoğu zaman toplu konut projelerinin uygulanmasını gerekli kılmaktadır. Ancak, standartlaştırılmış ya da tipleştirilmiş konut tasarımları, kırsal yaşamın özgün sosyo-kültürel ve mekânsal dinamiklerine yeterince karşılık verememektedir. Bu çalışma, Türkiye’de Bilecik ili Pazaryeri ilçesine bağlı Günyurdu Köyü’nde 2006 yılında inşa edilen TOKİ toplu konut projesinin güncel halini inceleyerek, kullanıcı kaynaklı fiziksel müdahaleleri analiz etmeyi amaçlamaktadır. Araştırma yerinde gözlem ve görsel analiz temelli karma yöntemli bir yaklaşımla yürütülmüştür. Bulgular, incelenen 45 konuttan 42’sinde kullanıcılar tarafından toplam 204 farklı müdahalenin yapıldığını ortaya koymaktadır. Bu fiziksel müdahaleler; cephe değişiklikleri, yapısal eklemeler, dış mekân düzenlemeleri, çatıya yönelik müdahaleler ve mekânsal işlev değişiklikleri olmak üzere beş ana kategori altında sınıflandırılmıştır. Bulgular, zamanla kullanıcıların konutlara ihtiyaçlarına göre nasıl değişiklikler yaptığını ortaya koymakta ve kırsal alanlarda konut üretimi için kullanıcı merkezli tasarım anlayışının önemine dikkat çekmektedir.

In rural contexts, mass housing projects implemented following disasters or infrastructural developments, such as dam construction, often fail to accommodate the socio-cultural and spatial dynamics of rural life. This study examines the current status of 2006 TOKİ mass housing located in Günyurdu Village, Pazaryeri District, Bilecik, Türkiye, aiming to explore user-driven spatial interventions in response to standardized housing. Utilizing a post-occupancy evaluation framework and a mixed-methods approach, the research conducted visual analyses and observations to identify user-led modifications. Findings reveal that 42 of the 45 units underwent 204 distinct interventions, classified as: façade modifications, structural additions, exterior space alterations, roof adjustments, and spatial-functional changes. These interventions reflect residents’ efforts to align the built environment with their evolving needs, demonstrating the inadequacy of one-size-fits-all designs in rural settings. The study contributes to the discourse on sustainable rural development by offering insights into user-centered design and advocating for context-sensitive housing production strategies.