Türkiye’de Vekâlet Problemlerinin Sınıflandırılması

Abstract

In the research, it is assumed that context affects both the parties experiencing agency problems and the types of agency problems. The problems are classified into Type 1 agency problems, which occur between shareholders and managers, and Type 2 agency problems, which occur among shareholders. The aim is to identify the issues experienced within both dimensions. Given the need to describe a phenomenon across different contexts, a qualitative research method was employed. Data were obtained from court case texts involving shareholders and board members, accessed through an electronic legal database. A total of 42 distinct case texts were analyzed. Content analysis was conducted using MAXQDA 2020 to interpret the data. The research concluded that agency problems vary depending on the parties involved in the agency relationship. In the context of Turkiye, it was found that agency problems occur more frequently among shareholders. The most common issues observed in shareholder relations include unfair profit-taking, intentional harm to the company, and obstruction of the rights to control, monitor, and access information. The research highlights the need for corporate governance practices that offer positive discrimination to minority shareholders.

Araştırmada bağlamın, vekâlet problemleri yaşayan taraflar ve vekâlet problemlerinin türleri üzerinde etkili olduğu varsayılmıştır. Problemler, pay sahipleri ve yöneticiler arasında yaşanan Tip 1 vekâlet problemleri ve pay sahipleri arasında yaşanan Tip 2 vekâlet problemleri olarak sınıflandırılmıştır. Her iki boyut kapsamında yaşanan problemlerin neler olduğunu tespit etmek amaçlanmıştır. Araştırmada bir olgunun farklı bir bağlamda betimlenmesi nedeniyle nitel yöntem tercih edilmiştir. Araştırmanın verileri elektronik bir hukuk bankası aracılığıyla, pay sahipleri ve yönetim kurulu üyelerinin tarafları olduğu, yargıya taşınan mahkeme kararlarının dava metinlerinden temin edilmiştir. Araştırma kapsamında toplam 42 farklı dava metni analiz edilmiştir. Verilerin çözümlenmesinde içerik analizi yöntemi kullanılarak MAXQDA 2020’den yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda vekâlet ilişkisinin taraflarına göre vekâlet problemlerinin farklılaştığı sonucuna varılmıştır. Türkiye bağlamında vekâlet problemlerinin pay sahipleri arasında daha sık yaşandığı tespit edilmiştir. Pay sahipleri arasındaki ilişkilerde haksız kazanç elde edilmesi, işletmenin kasıtlı zarara uğratılması, kontrol, izleme ve bilgi alma hakkının engellenmesi en sık rastlanan problemler olarak gözlemlenmiştir. Araştırma azınlık pay sahiplerine pozitif ayrımcılık tanıyacak kurumsal yönetim uygulamalarına ihtiyaç olduğunu ortaya koymaktadır.