Mehmet Rauf’un Halâs Romanında Vatan: Aşk ve Himaye Arasında

Abstract

Mehmet Rauf’un Halâs isimli romanı, Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk yıllarında ve Harf İnkılabı’nın hemen akabinde yayımlanmış; Mütareke ve Millî Mücadele dönemlerini tahkiye eden bir devir/tanıklık romanıdır. Ele aldığı konu itibarıyla Mütareke/Millî Mücadele romanları arasında yer alan ve Mehmet Rauf’un son eseri olan Halâs, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal’e ithaf edilmiş ve bu ithafa karşılık olarak da yazarının devlet desteği almasına vesile olmuştur. Halâs romanı sadece kurtuluşa giden yolu anlatan bir roman değil; dönemin Osmanlı coğrafyasında yaşayan farklı etnik unsurların yaşanan gelişmeler nazarında birbirlerine karşı değişen tutum ve tavırlarını, işgale sevinenleri ve işgalden zarar görenleri, işkenceyi, işgal bürokrasisini ve millî heyecanı bünyesinde taşıyan Türk insanının harekete faydalı olma çabasını anlatırken tüm bunların yanında vatan sevgisi etrafında teşkil eden ferdî aşkı/aşkları anlatan bir romandır. Çeşitli bakış açılarıyla incelenmeye müsait olan bu geniş yelpazeli romanda kendisine ön planda yer bulan aşk teması, manda ve himaye kavramları ışığında da okunabilmektedir. Bu çalışmada romanın başkişileri olan Nihat, Beatriçe ve İclâl arasındaki üçlü aşk sarmalı ve diğer unsurlar vatan ve aşk/manda ve himaye kavramlarıyla okunmaya çalışılmıştır.