Piyasa Temelli Şirket Değerleme Yöntemiyle Borsa İstanbul’da İşlem Gören Seçili Petrol Şirketlerinin Analizi

Abstract

Enerji sektöründe faaliyet gösteren şirketlerin gerçek piyasa değerinin doğru belirlenmesi hem yatırımcılar hem de karar alıcılar için stratejik bir öneme sahiptir. Bilhassa küresel enerji piyasalarındaki dalgalanmalar göz önüne alındığında, petrol şirketlerinin doğru değerlemesi finansal istikrarın ve etkin yatırım stratejilerinin temelini oluşturmaktadır. Bu çalışma, Türkiye’de petrol sektöründe faaliyet gösteren AYGAZ, PETKM ve TUPRS şirketlerinin 2015-2024 dönemine ait piyasa temelli değerleme yöntemleri kullanılarak değerleme analizi yapmayı amaçlamıştır. Çalışmada, Fiyat/Kazanç (F/K), Piyasa Değeri/Defter Değeri (PD/DD), Şirket Değeri/FAVÖK (ŞD/FAVÖK) ve Şirket Değeri/Net Satış (ŞD/NS) oranları kullanılarak seçili şirketlerin piyasa değerlemesi yapılmış ve faaliyet performansları değerlendirilmiştir. Çalışma, bu oranların dönemsel değişimlerini ve şirketler arasındaki farkları ortaya koymak amacıyla tanımlayıcı ve karşılaştırmalı analiz yöntemiyle yürütülmüştür. Çalışmada nicel araştırma yöntemi benimsenmiş olup, karşılaştırmalı tanımlayıcı araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırmanın veri kaynağını, Borsa İstanbul’da işlem gören AYGAZ, PETKM ve TUPRS şirketlerinin 2015-2024 dönemine ait finansal tablo verileri ve Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP) ile Fast Web Mali Analiz Pro veri tabanlarından elde edilen bilgiler oluşturmaktadır. Çalışmanın veri analiz yöntemi, oranların yıllık değişim eğilimlerinin incelenmesi ve şirketler arası performans farklılıklarının yorumlanmasına dayanmaktadır. Araştırmanın sınırlılığı, yalnızca üç petrol şirketinin incelenmiş olması ve analiz döneminin 2015-2024 yıllarıyla sınırlı tutulmasıdır. Bulgular, üç şirketin piyasa çarpanlarında dönemsel dalgalanmalar yaşandığını, F/K ve ŞD/FAVÖK oranlarındaki yüksek değerlerin hisse fiyatlarının kârlılık ve faaliyet performansına göre aşırı ya da düşük fiyatlandığını göstermektedir. PD/DD ve ŞD/NS oranları ise şirketlerin satış performansının güçlü olduğunu ve piyasa değerlerinin bu performansa göre değişkenlik gösterdiğini ortaya koymaktadır. Çalışma Türkiye petrol sektöründeki üç büyük şirketin uzun dönemli piyasa çarpanlarını sistematik olarak karşılaştırması ve bu oranların piyasa değerlemesi ile faaliyet performansına ilişkin ilişkilerini kapsamlı biçimde analiz etmesiyle özgünlük arz etmekte; literatüre ve şirket yöneticileri için değerleme ve stratejik karar süreçlerine dönük içgörüler sağlamaktadır.