Çiftçilerin Ekonomik Kararlarında Risk Algısı, Kontrol Odağı, Öz Yeterlik, İstekler ve Sosyal Etkileşimin Rolü

Abstract

Bu çalışmanın araştırma sorusu üç temel ekonomik kararda, zararlılara/hastalıklara karşı önlemler almada, sürdürülebilir tarım tekniklerini benimsemede ve yeni teknolojilerin benimsenmesinde risk tercihlerinin, kontrol odağının, öz yeterliliğin, isteklerin ve sosyal etkileşimin nasıl bir etki ettiğini anlamaya yöneliktir. Sosyal etkileşimde temelde iki sosyal faktörün bu üç kararı verme sürecinde önemli bir rol oynadığı varsayılmaktadır: ilki başka insanların gerçekte ne yaptığını baz alan, çiftçiler bağlamında ise komşu çiftçilerin hangi davranışları yaptıklarını baz alan tanımlayıcı normların etkisi (D’Emden, Llewelyn, Burton, 2008), diğeri ise bir sosyal statü ya da kimlik kazanma etkeni olarak sinyal verme güdülerinin (Defrancesco vd., 2008) karar vermeye etkisi. Bu üç kararları almada sosyal etkileşim, risk algısı, kontrol odağı, öz yeterlik ve istek değişkenleriyle tamamlayıcı mı ikame edici mi bir etki göstermektedir araştırmanın diğer önemli sorusunu oluşturmaktadır. Sonuç olarak, bu çalışmanın özgün değeri; a) çiftçilerin karar alma süreçlerinde kontrol odağının, öz yeterliliğin, isteklerin ve risk tercihlerinin etkisinin yanısıra sosyal etkileşiminin etkisine bakılması b) sosyal etkileşimin, karar alma süreçlerinde risk tercihi, kontrol odağı, öz yeterlik ve istek değişkenleriyle tamamlayıcı ya da ikame edici etkisi var mı anlaşılması ve son olarak, c) Türkiye’de özellikle çiftçi davranışlarının ekonomik kararlarını etkileyecek faktörlerin neler olduğunu araştıran yazarların bilgisi dahilinde henüz bir çalışma bulunmaması olarak sıralanmaktadır. Dolayısıyla bu çalışma bu ilişkileri göstermesi ve Türkiye’deki tarım politikalarına yeni bir bakış açısı getirmesi bakımından önem arz etmektedir.