Browsing by Author "Ustun, Berkay"

Now showing 1 - 3 of 3

A Micrology of Pattern Recognition in Philip K. Dick's a Scanner Darkly
(Istanbul Univ, Fac Letters, 2023) Ustun, Berkay
This article is a conjointly formal and thematic inquiry dedicated to unpacking the internal coherence of Philip K. Dick's A Scanner Darkly (1976). Organized around the unifying problem of pattern recognition, the article clarifies the deep congruence that exists between the seemingly unrelated imaginary technologies of the novel, used on both sides of the central demarcation that divides the identity of its protagonist: law enforcement and the trade in controlled substances. While it benefits from concepts designed to investigate science fiction as a genre, it also brings in discourses developed to make sense of media technologies in the real world. Guarding against the danger of eclipsing the text under information about the media historical context, this article allies media theory with narrative analysis and relies on "micrology" as a strategy of selective close reading following the logic of detection, recognition, and the failures thereof in the novel. This manner of inquiry allows me to specify the nature of pattern recognition as a lost capacity in the narrative arc, tracking the problems of information theory and the decline of cognitive capacities, as well as demonstrating their immanence to a single complex of ideas. In this sense, what belongs to intellectual history in the following discussion, is subject to the requirement that it makes the technological and psychological aspects of the narrative more intelligible and respond to the unique challenges of its combination of estranging world-building and all too familiar countercultural tropes.
Savaş Sonrası Amerikan Estetik Kuramında Gestalt’tan Örüntüye Geçiş: Rudolf Arnheim ve György Kepes’in Çalışmaları
(2023) Ustun, Berkay
Bu makale örüntü olarak bilinen kavramın ortaya çıkardığı estetik sorunları tanımlamaya çalışıyor ve bu projede karşısında iki rakip kavram çerçevesi ya da kuram buluyor: Gestalt psikolojisi ve enformasyon teorisi. İkinci Dünya Savaşı sonrası Amerikan sanat kuramı ve teknoloji kültürünü bağlam olarak alarak, Rudolf Arnheim ve György Kepes’in metinleriyle eleştirel bir diyaloğa girişiyor. Makale iki kuramcının da tanığı oldukları bilişim alanındaki ve veri temelli bilgi kuramlarındaki ilerlemelerle (makine öğrenmesi dâhil olmak üzere) ciddi bir hesaplaşmaya girdiklerini gösteriyor. Felsefi sorunlara vurgu yaparak örüntünün temelinde yatan soyutlama meselesinin, zamansallığın ve öznellik boyutunun üzerine eğilirken, temel karşıtlıklar olan ayrık ve bütünsel kodlama ile nitelik ve niceliğin oyununa da dikkat çekiyor. Son olarak, Kepes’in sanat ve bilim arasındaki ilişkilere müdahalesinden yola çıkarak, örüntü sorununu bilim tarihi alanında yürütülen nesnellik tartışmaları bağlamına yerleştiriyor, bu noktada da Lorraine Daston ve Peter Galison’ın; ama özellikle de Donna Haraway gibi yazarların önemli çalışmalarından yararlanıyor.
Seni Gırtlaktan Seviyorum: William S. Burroughs’un Yapıtında Sesaltı Konuşma ve Bozulmuş Özduyum
(2023) Ustun, Berkay
Amerikalı yazar William S. Burroughs’un yapıtını baştan başa kateden sesaltı konuşma kavramı istemsiz bir biteviyelik ile tanımlanır. Burroughs kavramı davranışçı psikolog John B. Watson’ın 1920 ve 1930’larda yaptığı ve düşünmeyi konuşma ve gırtlaktaki tezahürleri üzerinden açıklama gayretindeki çalışmalarından ödünç alır. Bu vizyonu benimser gibi olsa da yazar sessizliğin imkansızlığına dayanan bir tâbi olma haline vurgu yaparak sesaltı konuşma kavramına daha pragmatik ve deneysel bir yaklaşım getirir. Burroughs bu tarif edilmesi zor dil pratiğini ve ona dair söylemi mimetik bir müdahalenin nesnesi kılar ve “kesme” dahil biçimsel deneylerini sesaltı konuşmanın kayıtları haline getirir; amaç sesaltı konuşmayı ivmelendirip en aşırı sonuçlarına vardırarak zorlantılı niteliğini etkisiz kılmaktır. Bu deneyler tâbi olma halini ortadan kaldırmak yerine yeniden üretir gibi olunca, Burroughs başka yaklaşımların imkanını sorgular: Bu sefer organizma ve evrim anlatı malzemesi olacak ve insan gırtlağı türlü işlevleriyle Burroughs’un söyleminin merkezine yerleşecektir. Böylece Burroughs’un yapıtı felsefi ve antropolojik yankıları olan zengin bir dizi “organolojik” soruşturmaya açılacaktır. Örneğin, Deleuze ve Guattari gibi felsefeciler Burroughs’un eserinde “organsız beden” kavramı için bir kaynak ve esin buluyorken, fenomenolojinin de sesaltı konuşma kavramına taze bir kavrayış getirebileceği görülecektir. Özetle, bu makale kökeninde davranışçı bir kavram olan sesaltı konuşma kavramının Burroughs’un eserinde çok katmanlı bir yapısı olduğunu ve eleştirel bir söylemin yanı sıra kesme, “routine” gibi biçimsel deneyleri ve evrime yönelik spekülasyonu da harekete geçirdiğini gösterir.